با بالا رفتن سن، سیستم ایمنی بدن ضعیفتر میشود و توانایی مقابله با عفونتها کاهش مییابد. از سوی دیگر، برخی بیماریها در بزرگسالی خطرناکتر از دوران کودکی ظاهر میشوند. خوشبختانه با واکسیناسیون بهموقع میتوان از بسیاری از این بیماریها جلوگیری کرد. سازمان بهداشت جهانی و مراکز کنترل بیماریها (CDC) لیستی از واکسنهای توصیهشده برای بزرگسالان ارائه کردهاند که در ادامه به تفصیل آنها را معرفی میکنیم.
زمان تزریق: سالی یک بار، معمولاً پیش از فصل پاییز و زمستان
گروه هدف: همه بزرگسالان، بهخصوص افراد بالای ۶۵ سال، بیماران مزمن، زنان باردار، کادر درمان
واکسن آنفولانزا یکی از پرکاربردترین و مهمترین واکسنها در دوران بزرگسالی است. ویروس آنفولانزا هر سال دچار جهش میشود، به همین دلیل واکسن آن بهطور سالانه بهروزرسانی میشود. این واکسن با تحریک سیستم ایمنی، احتمال ابتلا به آنفولانزا و عوارض جدی آن مانند ذاتالریه را کاهش میدهد. تزریق آن باعث کاهش بستری شدن بیماران پرخطر در فصل سرما میشود. توصیه میشود افراد در شهریور یا مهرماه هر سال، نسبت به تزریق واکسن اقدام کنند.
زمان تزریق: سه دوز: در زمان صفر، یک ماه بعد و شش ماه بعد از دوز اول
گروه هدف: همه بزرگسالانی که واکسینه نشدهاند، بهخصوص پرسنل درمانی، بیماران دیالیزی، افراد با شرکای جنسی متعدد
ویروس هپاتیت B از طریق خون، مایعات بدن یا تماس جنسی منتقل میشود و میتواند منجر به التهاب مزمن کبد و حتی سرطان شود. واکسن هپاتیت B یکی از مؤثرترین روشهای پیشگیری از این بیماری است. این واکسن در سه دوز تزریق میشود و ایمنی بلندمدتی ایجاد میکند. افرادی که در کودکی این واکسن را دریافت نکردهاند، باید در بزرگسالی آن را کامل دریافت کنند. آزمایش سطح آنتیبادی میتواند اثربخشی واکسن را بررسی کند.
زمان تزریق: یک دوز Tdap در بزرگسالی + تقویتکننده Td هر ۱۰ سال
گروه هدف: همه بزرگسالان، زنان باردار، اطرافیان نوزادان
این واکسن ترکیبی برای پیشگیری از سه بیماری جدی است:
- کزاز: ناشی از باکتری موجود در خاک، باعث اسپاسم عضلات شدید میشود.
- دیفتری: بیماری تنفسی کشنده
- سیاهسرفه: بسیار خطرناک برای نوزادان
تزریق واکسن Tdap در بزرگسالی ضروری است، مخصوصاً برای والدین جدید و مراقبان نوزادان. سپس هر ده سال، یک دوز واکسن Td برای حفظ ایمنی تزریق میشود.
بیشتر بخوانید: آشنایی با انواع واکسن و عملکرد هر کدام
زمان تزریق: دو دوز با فاصله ۲ تا ۶ ماه
گروه هدف: بزرگسالان بالای ۵۰ سال یا افراد با سیستم ایمنی ضعیف
زونا در اثر فعال شدن مجدد ویروس آبلهمرغان در بدن بروز میکند و باعث دردهای عصبی شدید میشود. واکسن شینگریکس (Shingrix) نسل جدیدی از واکسن زوناست که اثربخشی بالایی دارد و برای همه افراد بالای ۵۰ سال توصیه میشود. حتی کسانی که قبلاً زونا گرفتهاند نیز میتوانند این واکسن را دریافت کنند. واکسن زونا خطر بروز بیماری و عوارض بلندمدت آن مانند نورالژی پسهرپتی را بهشدت کاهش میدهد.
زمان تزریق: یک یا دو دوز، بسته به شرایط پزشکی
گروه هدف: افراد بالای ۶۵ سال، بیماران قلبی، ریوی، دیابتی یا دارای ضعف ایمنی
ذاتالریه باکتریایی یکی از شایعترین دلایل مرگومیر در سالمندان است. واکسنهای موجود شامل PCV15 / PCV20 و PPSV23 هستند. این واکسنها با پوشش انواع مختلف باکتری پنوموکوک، خطر ابتلا به عفونتهای ریوی، مننژیت و عفونت خونی را کاهش میدهند. مشاوره با پزشک برای انتخاب نوع واکسن و زمان دقیق تزریق بسیار مهم است.
زمان تزریق: سه دوز در طی ۶ ماه
گروه هدف: زنان و مردان ۹ تا ۴۵ سال، مخصوصاً تا سن ۲۶ سال
ویروس HPV عامل اصلی سرطان دهانه رحم، زگیل تناسلی و برخی سرطانهای دیگر است. این واکسن بهتر است قبل از شروع فعالیت جنسی تزریق شود، اما در سنین بالاتر نیز همچنان مفید است. واکسن گارداسیل ۹ (Gardasil 9) رایجترین نوع است که از ۹ نوع HPV خطرناک محافظت میکند. واکسن HPV یکی از مؤثرترین راههای پیشگیری از سرطان در سنین جوانی و بزرگسالی است.
زمان تزریق: بسته به نوع واکسن و برنامه کشوری؛ معمولاً دو دوز + دوزهای تقویتی
گروه هدف: همه بزرگسالان، بهویژه افراد پرخطر
واکسنهای کرونا نقش مهمی در کاهش مرگومیر و بستریهای ناشی از این ویروس داشتهاند. با توجه به جهشهای جدید، تزریق دوزهای یادآور سالانه برای حفظ ایمنی در برابر سویههای جدید توصیه میشود. واکسنهای تایید شده شامل فایزر، مدرنا، سینوفارم، آسترازنکا و ... هستند. حتی افرادی که قبلاً کرونا گرفتهاند نیز باید واکسینه شوند تا ایمنی آنها تقویت شود.
-
پیش از تزریق واکسن، سوابق بیماریها و حساسیتهای خود را با پزشک در میان بگذارید.
-
بهتر است هر فرد دفترچه واکسیناسیون مخصوص داشته باشد و تاریخها را یادداشت کند.
-
برخی واکسنها مانند آنفولانزا یا کووید باید سالانه یا بهصورت یادآور تزریق شوند.
-
تزریق واکسنها به معنای ۱۰۰٪ ایمنی نیست، اما شدت بیماری را بسیار کاهش میدهد.
-
واکسیناسیون یک اقدام پیشگیرانه هوشمندانه برای حفظ سلامتی در درازمدت است.
واکسیناسیون در بزرگسالی نه تنها ضروری است بلکه در بسیاری موارد میتواند جان فرد را نجات دهد. با دریافت بهموقع واکسنهایی مانند آنفولانزا، هپاتیت، HPV، دیفتری، زونا و ... میتوان در برابر بیماریهای قابلپیشگیری مصون شد. مشورت با پزشک و پیروی از برنامههای بهداشتی، ضامن سلامتی در سالهای آینده خواهد بود.
