اگر قصد سفر خارجه دارید و میخواهید کنترل مناسب در مخارج خود داشته باشید، یکی از بهترین راههای پیش روی شما، دریافت ارز مسافرتی است که در این مقاله به طور مفصل راجع به آن توضحاتی را ارائه کردهایم
تغییرات لحظهای قیمت ارز باعث شده است که بسیاری از افراد نتوانند به سفرهای خارجی بروند، چه برای گردش و تفریح و چه برای انجام کارهای ضروری. به همین دلیل، دولت و بانک مرکزی مبلغی را به عنوان ارز دولتی مخصوص مسافران خارجی تعیین کردهاند.
البته، مسافرانی که با ارز مسافرتی آشنایی چندانی ندارند، اغلب اختلاف قیمت آن با ارز بازار آزاد را نمیدانند و با روشهای تهیه آن نیز آشنا نیستند. اگر برای سفر بعدی به دنبال خرید ارزهای خارجی ارزان هستید، در این مقاله سیر تا پیاز شرایط و مراحل جدید و بروز نحوه دریافت ارز دولتی یا به عبارتی دیگر، ارز مسافرتی را بیان کردهایم.
ارز مسافرتی کمک هزینهای است که به افراد برای سفر به کشورهای خارجی تعلق میگیرد. این کمک هزینه تنها یکبار در سال به هر فرد اختصاص مییابد؛ بنابراین، اگر چندین بار در سال به کشورهای خارجی سفر میکنید، فقط یک بار میتوانید از ارز مسافرتی استفاده کنید. ارز دولتی یا ارز مسافرتی به مراتب ارزانتر از خرید ارز به صورت آزاد است. برای دریافت ارز دولتی، لازم است اطلاعاتی مانند مدارک مورد نیاز و مراحل دریافت ارز را در اختیار داشته باشید.

به طور کلی، نرخ ارز پایدار نیست و ممکن است به صورت لحظهای تغییر کند. نرخ ارز دلاری مسافرتی نیز از این قاعده مستثنی نیست و به مرور زمان با تغییر بخشنامههای بانک مرکزی و سازمان هواپیمایی کشور تغییر میکند.
برای اطلاع از نرخ لحظهای ارز مسافرتی، میتوانید هر روز بین ساعت ۹:۳۰ صبح تا ۱۲:۳۰ ظهر (البته پنجشنبهها تا ساعت ۱۱:۳۰) به شعب بانکها مراجعه کنید. علاوه بر مراجعه حضوری به بانکها، میتوانید جدیدترین نرخ ارز مسافرتی را در وبسایت صرافی ملی ایران به آدرس mex.co.ir مشاهده کنید.
صرافی ملی ایران هر روز از ساعت ۹:۳۰ صبح حواله دریافت ارز مسافرتی را به مسافران ارائه میدهد. قیمت ارز مسافرتی در فرودگاه نیز با همان نرخ مصوب شده توسط بانک مرکزی محاسبه میشود.
بر اساس مصوبه بانک مرکزی، ارز مسافرتی با قیمتی کمتر از نرخ بازار به مسافران ارائه میشود. یکی از مهمترین شرایط برای دریافت ارز مسافرتی این است که مسافران تنها یک بار در سال میتوانند از این ارز استفاده کنند؛ بنابراین برای سفرهای بعدی نمیتوانند ارز مسافرتی با قیمت کمتر دریافت کنند.
در سالهای گذشته، ارز مسافرتی تنها از طریق حوالههای ارزی به مسافران ارائه میشد؛ به این صورت که مسافران باید قبل از پرواز اقدام به خرید حواله میکردند و آن را دریافت مینمودند. این حواله ارزی هنگام عبور از گیت به باجههای ارزی فرودگاه تحویل داده میشد تا مسافران بتوانند ارز مورد نیاز خود را دریافت کنند. اما امروزه شرایط سادهتر شده و معادل مبلغ ارز مسافرتی به حساب ارزی مسافران واریز میشود.
از دیگر شرایط دریافت ارز مسافرتی میتوان به داشتن مدارک ضروری اشاره کرد. این مدارک شامل موارد زیر میشوند:
توجه داشته باشید که تنها افرادی میتوانند ارز مسافرتی دریافت کنند که قصد سفر به یک کشور خارجی را دارند. در غیر این صورت، نمیتوانند از سهمیه ارز مسافرتی بهرهمند شوند.

یکی از مهمترین نکاتی که هنگام خرید ارز مسافرتی باید در نظر داشته باشید، آمادهسازی مدارک لازم برای درخواست ارز است. برای دریافت حواله ارزی از بانک یا صرافیهای مجاز، باید مدارک مورد نیاز را به دقت آماده کنید. در غیر این صورت، قادر به دریافت ارز مورد نظر خود نخواهید بود.
به خاطر داشته باشید که برای سفر به کشورهای اروپایی که نیاز به ویزا دارند، باید ویزای خود را از قبل تهیه کنید. در سالهای اخیر، صدور ویزای شنگن برای ایرانیان با شرایط سختتری همراه بوده است؛ بنابراین، بهتر است از چند ماه قبل برای دریافت ویزای شینگن اقدام کنید. همچنین، اگر تاریخ اعتبار گذرنامه شما به پایان رسیده است، حتماً قبل از سفر برای تمدید آن اقدام نمایید.
روزهای قبل از سفر معمولاً یکی از پرمشغلهترین زمانهاست؛ بنابراین، بهتر است قبل از اقدام برای گرفتن ارز مسافرتی، مدارک لازم را به طور کامل بشناسید تا نیاز به مراجعه مجدد به بانک نداشته باشید. مدارکی که در ادامه به آنها اشاره میکنیم را فراموش نکنید:
نکته: اگر به کشوری سفر میکنید که ویزای فرودگاهی دارد، نیازی به همراه داشتن ویزا نیست.
بدین ترتیب، با داشتن تمامی مدارک لازم و آمادهسازی آنها قبل از سفر، میتوانید به راحتی و بدون نگرانی ارز مسافرتی خود را دریافت کنید.
با توجه به نوسانات قیمت ارز، مبلغی که برای ارز مسافرتی پرداخت میشود، بر اساس نرخ روز محاسبه میشود؛ بنابراین اگر در صرافی دولتی با قیمتی مواجه شدید که با هفته گذشته تفاوت دارد، تعجب نکنید. برای خرید ارز مسافرتی برای سفرهای زیارتی مانند حج، نام شما باید در پرتال سازمان حج و زیارت ثبت شده باشد. هر یک از مسافران باید شخصاً برای دریافت ارز مسافرتی به صرافی مراجعه کنند. اگر گذرنامه خود را تعویض کردهاید، برای دریافت ارز مسافرتی باید گذرنامه قبلی را نیز به صرافی ارائه کنید.
با آگاهی از این نکات و آمادهسازی مدارک مورد نیاز، میتوانید به راحتی ارز مسافرتی خود را تهیه کنید.

مسافرانی که قصد سفر به کشورهای خارجی دارند، باید نهایتاً تا ۷ روز قبل از پرواز برای دریافت ارز مسافرتی اقدام کنند. پس از بازگشت از سفر، امکان دریافت ارز مسافرتی وجود نخواهد داشت.
این قانون برای جلوگیری از سوءاستفاده افراد سودجو تصویب شده است؛ بنابراین، توصیه میکنیم ۷ تا ۱۰ روز پیش از پرواز، برای پرداخت هزینه ارز مسافرتی و دریافت آن، از طریق روشهای حضوری یا غیرحضوری اقدام کنید.
به خاطر داشته باشید که موکول کردن دریافت ارز به ساعات پایانی قبل از پرواز، کار درستی نیست. چرا که در این زمان شما مشغول آمادهسازی و انجام کارهای زیادی هستید. پس بهتر است قبل از پرواز، برنامهریزی کرده و برای خرید ارز اقدام کنید.
توجه داشته باشید که برای دریافت ارز مسافرتی، خود مسافر باید به صرافی مراجعه کند. در غیر این صورت، ارز مسافرتی به فرد دیگری داده نخواهد شد.
در صورتی که دانشجویان به دنبال ادامه تحصیل در خارج از کشور هستند و از بورسیه تحصیلی بهرهمند نمیشوند، میتوانند از سهمیه ارز دانشجویی بهرهمند شوند. این سهمیه ارز به آنان که در حال تحصیل در مقاطع تکمیلی در کشورهای دیگر هستند، تعلق میگیرد.
برای بهرهمندی از ارز دانشجویی، دانشجویان باید شرایط زیر را رعایت کنند:

هر سال، دولت مبلغی را برای تخصیص ارز مسافرتی زیارتی به حجاج در نظر میگیرد. قیمت ارز مسافرتی حجاج معمولاً نسبت به نرخ ارز آزاد و ارز مسافرتی غیر زیارتی متفاوت است و این مبلغ هر سال تغییر میکند.
تعیین نرخ ارز مسافرتی به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله وضعیت اقتصادی کشور و خدمات ارائه شده توسط کشورهای زیارتی. به عنوان مثال، در سال ۱۴۰۳ نرخ ارز مسافرتی برای حجاج معادل ۵۰۰ دلار بود.
برای دریافت ارز مسافرتی حجاج، ابتدا باید در سامانه حج و زیارت ثبت نام کنید. پس از آن، با ارائه مدارک مورد نیاز به سفارت کشور مقصد زیارتی، میتوانید به یکی از شعب بانک ملی مراجعه کرده و با ارائه مدارک و کارت ملی خود، ارز مسافرتی را دریافت کنید.
لازم به ذکر است که ارز مسافرتی حجاج محدودیت سنی ندارد و شما و فرزندانتان با هر سنی میتوانید از این ارز استفاده کنید. تنها محدودیت این است که هر شخص تنها میتواند یکبار در سال از این ارز استفاده کند.
دولت برای زائران حرم امام حسین (ع) و سفر به کربلا، علاوه بر ارز مخصوص زائران خانه خدا، ارز مسافرتی کربلا را نیز در نظر گرفته است. نرخ ارز مسافرتی برای عتبات عالیات در سال ۱۴۰۳ به مبلغ ۲۰۰ هزار دینار عراق تعیین شده که نسبت به سال گذشته، افزایش ۳۳ درصدی داشته است. برای دریافت سهمیه ارز اربعین، الزامی است که در سامانه سماح به آدرس samah.haj.ir ثبت نام کنید.
زائران متقاضی ارز مسافرتی کربلا میتوانند سهمیه خود را تنها یکبار در سال از یکی از چهار بانک مشخص شده در زمانهای معین دریافت کنند.
نکته قابل توجه این است که علاوه بر بانکها، صرافیها نیز مجاز به ارائه این نوع ارز هستند. پس از ثبت نام در سامانه سماح، با ارائه کارت ملی و مدارک تأیید ثبت نام، میتوانید این ارز را از صرافیها نیز دریافت کنید.
برای دریافت ارز مسافرتی کربلا، متقاضیان باید سیمکارت به نام خود داشته باشند.
ترکیه یکی از مقاصد محبوب ایرانیها برای سفر است و به همین دلیل، درخواستهای زیادی برای دریافت ارز مسافرتی به این کشور وجود دارد. به دلیل این که ترکیه جزء کشورهایی است که نیازی به ویزا برای ورود به آن وجود ندارد، مبلغ ۵۰۰ یورو و معادل آن به ارزهای دیگر به عنوان ارز مسافرتی به مسافران به ترکیه تعلق میگیرد.

هماهنگیهای لازم را باید با گمرک صورت دهید. میزان مجاز خروج ارز از کشور تا حداکثر ۵,۰۰۰ دلار است و برای اوراق بهادار نیز باید این مقدار را داشته باشید. ورود ارز به کشور نیز تا سقف مشخصی، یعنی ۵,۰۰۰ دلار یا معادل آن، مجاز است. اگر افراد تمایل دارند تا ارز بیشتری به کشور وارد یا خارج کنند باید ابتدا اجازهنامه مخصوصی از گمرک بگیرند.
نکات مهم:
با رعایت این نکات و هماهنگی با مقر اداری گمرک، سفرتان را با آرامش برنامهریزی کنید.
به طور کلی، روشهای متنوعی به منظور دریافت ارز مسافرتی تعبیه شده است که موارد آن را در ادامه شرح دادهایم.

به منظور دریافت ارز مسافرتی از بانک ملت، شما نیاز به حضور در یکی از شعب این بانک را دارید. ابتدا باید به شعبه انتخابی مراجعه کرده و فرم تقاضای خرید ارز را پر کنید و مدارک زیر را به مسئول باجه ارائه دهید:
سپس، در فرودگاه بینالمللی امام خمینی، میتوانید به دو روش زیر اقدام به دریافت ارز مسافرتی کنید:
در بخش خدمات ویژه فرودگاه، در بال غربی و شرقی سالن ترانزیت با ارائه گذرنامه و رسید حواله. ۲. از پایانههای خودپرداز ارزی در سالن ترانزیت و ترمینالهای VIP و CIP فرودگاه.
در صورت استفاده از دستگاه خودپرداز ارزی، مراحل زیر را دنبال کنید:
با رعایت این مراحل، ارز مسافرتی خود را به راحتی از بانک ملت دریافت کنید و سفرتان را به خوبی آغاز کنید.
در حالتی که قصد دارید ارز مسافرتی را از بانک ملی دریافت کنید، ابتدا باید به یکی از شعب ارزی بانک ملی مراجعه کنید و مدارک لازم برای دریافت ارز را همراه داشته باشید. این مدارک شامل بلیط هواپیما از مبدأ به مقصد، ویزا برای کشورهایی که احتیاج دارند و دیگر مستندات مربوط به سفر میباشد.
پس از پرداخت مبلغ ریالی برای حواله ارز مسافرتی در یکی از شعب ارزی بانک ملی، میتوانید در فرودگاه مبدأ، در گیت خروجی به گیشه بانک ملی ایران مراجعه کرده و ارز مسافرتی خود را به صورت نقدی دریافت کنید. برای دریافت ارز مسافرتی از بانک ملی به صورت آنلاین، باید مراحل زیر را انجام دهید:
در نهایت، در فرودگاه مبدأ میتوانید از دستگاه BTM برای دریافت ارز مسافرتی استفاده کنید و با وارد کردن شناسه فروش و کد ملی خود، ارز مسافرتی خود را دریافت نمایید.
با رعایت این مراحل، ارز مسافرتی خود را به سادگی از بانک ملی دریافت کنید.
با استفاده از امکانات فرودگاه امام، میتوانید به راحتی ارز مسافرتی خود را دریافت کنید. مراحل این فرایند به شرح زیر است:
با استفاده از اپلیکیشن بله میتوانید به صورت آنلاین و بدون نیاز به مراجعه حضوری، ارز مسافرتی خود را دریافت نمایید. مراحل این فرایند به شکل زیر میباشد:
با انجام این مراحل ساده، میتوانید به صورت آنلاین و سریع ارز مسافرتی خود را از بانک ملت دریافت کرده و به سفرتان برسید.

در دنیای پر نوسان امروز، هرگاه به یک سفر خارجی فکر میکنید، ارز مسافرتی یکی از نکات حیاتی در مدیریت هزینههای سفر شماست. این سهمیه میتواند به شما کمک کند تا بودجه سفر خود را با دقت بیشتری مدیریت کنید. اطلاعات کامل در مورد شرایط دریافت و نگهداری این ارزها، به شما کمک خواهد کرد تا بهترین زمان برای تهیه ارز مسافرتی را انتخاب کنید.